هیأت رایة الزهرا (س) - قم

شب بیستم، ۲۴ خرداد

رمضان [۱۴۳۸ - ۱۳۹۶]

استان فارس، شهرستان نورآباد

بحث شماره ۲۰:

▪️حکمت یازدهم نهج البلاغه:

《وَ قَالَ ع‏ إِذَا قَدَرْتَ‏ عَلَى‏ عَدُوِّكَ‏ فَاجْعَلِ الْعَفْوَ عَنْهُ شُكْراً لِلْقُدْرَةِ عَلَيْه‏.》

🔹مقدمه ای راجع به این سخن امام 

موضوع این سخن عفو و بخشش است.

❔عفو چیست؟

در اسلام در چه مواردی باید عفو کرد و بگذشت و در چه مواردی جایز نیست؟

واژه عفو که به معنای بخشش است.

عبارت است از اینکه حقی از انسان پایمال شود و انسان آن حق را ، اغماض کند و نادیده بگیرد و طرف مقابل را بدون تقاص عفو کند و بگذرد.

موضوع عفو در قرآن و روایتها بسیار آمده است

《خذ العفو و امر بالعرف و اعرض عن الجاهلین (اعراف اواخر)》

عفو و بخشش را بگیر و به معروف امر کن و از نادانان جامعه اعراض کن.

یعنی با عفو و بخشش را از او درگذر. به عنوان یک سجیه و یک خصلت پسندیده این مساله را مطرح کرده است.

کلمه عفو و واژه هایی که از این کلمه مشتق شده است آمده است.

 و اما موارد عفو و بخشش چیست؟

موارد را به صورت گسترده ذکر باید کرد:

۱.  تجاوزگر حقی را پایمال کرده است و نسبت به این عمل نادم و پشیمان نیست و شخص مقابل او مقهور است و نمیتواند حق خود را از او بستاند.

.  اینجا جای عفو هم نیست.

.  حضرت زینب سلام الله در مجلس ملعون یزید اینطور فرمود:

.  (وسعی سعیک ) تلاشتو بکن. (فوالله لا تبلغ غایتنا و لا تمحوا ذکرنا و لا تمیت وحینا ) تو نمیتونی نام ما را وحی ما را از زبانها بگیری.

.  اینجا معمولا مظلوم کار را به خدای خودش واگذار میکنه.

۲.  ظالم ظلم کرده است و انسان مورد تعدی و تجاوز قرار گرفته به انواع ظلم ولی شخص مقابل مقهور نیست و میتواند از خودش دفاع کند:

.  وقتی که سیلی زده است، نمیگوید عذر میخواهم که بد کردم، حتی پشیمان نشده است.

.  اینجا هم جای گذشت نیست و اگر بگذریم میدان عمل پیدا میکند.

.  اظهار عجز پیش ستمگر ابلهی است   

 اشک کباب باعث طغیان آتش است

.  با قانون جوابشو بدیم.

تا اینجا عفو معنا ندارد.

۳.  آنجایی است که انسان قدرت بر تلافی و تقاص دارد و متجاوز پشیمان است.

.  الان در دست شما گرفتار است. میگوید بد کردم خلاف کردم.

.  اینجا جای عفو است.

♦️نمونه ی تاریخی:

🔹نمونه اول:

 عفو رسول خدا، پیامبر با کفار مکه جنگید و مبارزه کردند. و عزیزانی همچون حمزه را به قتل رساندند.

سال فتح مکه رسید، 

رو کردند به قریش فرمودند: شما با من بد عمل کردید، 

《حالا ماذا تظنون و ماذا تزعمون.》

گفتند: 

《اخٌ کریم و ابن اخٍ کریم. ما نظن بک الا خیرا.》

پیغمبر عفو کرد. 

《انکم الطلقاء.》

اینجا باید عفو کرد.

.