مسابقه بزرگ حدیث رمضان

حدیث بیستم

سخنران: حجت الإسلام والمسلمین شیخ مهدی رفعتی

موضوع سخنرانی:‌ خود شیفتگی

بِسمِ اللهِ الرَّحمنِ الرَّحيم

أمیرالمؤمنین صلوات الله و سلامه علیه در حدیثی زیبا نکته‌هایی ارزشمند بیان می‌کنند. می‌فرمایند «مَنْ أُعْجِبَ بِرَأْيِهِ ضَلَّ»، کسی که گرفتار عُجب شود گمراه می‌شود. عُجب انسان را گمراه می‌کند. عجب یعنی خودپسندی، یعنی این که کار خوبی که انجام می‌دهیم به چشممان بیاید. این از بیماری‌های مهلک روحی است که انسان را بیچاره می‌کند و مخصوص آدم‌های خوب هم هست. چون انسان‌های خوب و شایسته هستند که حسینیه می‌سازند، مسجد بنا می‌کنند، درمانگاه تأسیس می‌کنند، کارهای خیر انجام می‌دهند، زوج‌های جوان را به هم می‌رسانند. گاهی این اشخاص به بلای خودپسندی و عجب مبتلا می‌شوند، یعنی کاری که انجام می‌دهند در نگاهشان خیلی عظیم جلوه می‌کند. مؤمن اساساً این‌گونه نیست. کار خوبش را فراموش می‌کند و از یاد می‌برد، اما گناه و خطا و معصیتش همیشه جلوی چشمش است. خوبی‌هایش را فراموش می‌کند و بدی‌هایش در نظرش هستند تا گرفتار عجب نشود. در روایت داریم وقتی دل مؤمن از همه‌ی صفات و رذائل اخلاقی مثل حرص و حسد و تکبر و غرور شسته شد، آخرین چیزی که از دلش پاک ‌می‌شود عجب است. 

ومَنِ اسْتَغْنَى بِعَقْلِهِ زَلَّ، کسی که با دیگران مشورت نکند و فقط به فکر و دانش و داشته‌های خودش بسنده کند خواهد لغزید و از خطا و اشتباه و آثار تصمیم‌گیری‌های غلط خودش در امان نخواهد بود. چه خوب است که انسان عقل‌های دیگران را هم به عقل خودش بیفزاید. فرموده‌اند رحم الله من جمع عقول الناس إلی عقله، رحمت خدا بر آن که عقل‌های دیگران را کنار عقل خود می‌گذارد و از آن‌ها هم بهره می‌برد. به فرموده‌ی أمیرالمؤمنین علیه السلام، کسی که از مشورت انسان‌های صاحب مشورت استفاده می‌کند شریک عقل و دانش آن‌ها خواهد بود می‌شود. 

ومَنْ تَكَبَّرَ عَلَى النَّاسِ ذَلَّ، کسی که بر دیگران تکبر بورزد ذلیل خواهد شد. این سنت خدا در زمین و خلق است که من تکبر وضعه الله و من تواضع رفعه الله، هر که تکبر کند و خود را برتر و بالاتر از دیگران ببیند خوار و ذلیل می‌شود و هر که افتاده و فروتن باشد خدای متعال دستش را می‌گیرد، او را بالا می‌برد و بزرگش می‌کند. افتادگی آموز اگر طالب فیضی، هرگز نخورد آب زمینی که بلند است.

ومَنْ خَالَطَ الْعُلَمَاءَ وُقِّرَ، کسی که با عالمان و بزرگان و اندیشمندان و صالحان و خوبان نشست و برخاست کند مورد احترام و تکریم جامعه قرار می‌گیرد.

ومَنْ خَالَطَ الْأَنْذَالَ‏حُقِّرَ، کسی که با انسان‌های پست و فرومایه معاشرت کند طبیعی است که تحقیر می‌شود و از جایگاه بلندش تنزل پیدا می‌کند و از چشم مردم هم می‌افتد.

ومَنْ سَفِهَ عَلَى النَّاسِ شُتِمَ‏، کسی که با جهل و نادانی با مردم رفتار کند و برخوردهایش عاقلانه نباشند مورد بی‌مهری مردم قرار می‌گیرد و ناسزا می‌شود. طبیعی است که مردم استهزا و مسخره شدنشان را برنمی‌تابند. 

ومَنْ دَخَلَ مَدَاخِلَ السَّوْءِ اتُّهِمَ، کسی که خود را در مکانی ناپسند قرار دهد، در معرض اتهام خواهد بود و مردم به او تهمت می‌زنند. مؤمن حق ندارد خود را با اختیار خودش در چنین جایگاهی قرار دهد و رفتاری کند که در معرض اتهام قرار گیرد. چنین کاری نه جایز است و نه مناسب شأن مؤمن. 

ومَنْ مَزَحَ اسْتُخِفَّ بِه، کسی که زیاد شوخی کند ابهت و منزلتش را از دست می‌دهد و سبک شمرده می‌شود. 

امیدوارم خداوند متعال توفیق توجه به نکته‌های ارزشمند این روایت کارگشای امیرالمؤمنین را به همه‌ی ما بدهد.

والسلام علیکم و رحمة الله و برکاته.

و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین.